۲۲ فوریه ۲۰۲۶ - عوامل غیرپزشکی تا ۶۰ درصد پیامدهای سلامت را تعیین می کنند و در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، عواملی مانند فقر، ناامنی غذایی و بی ثباتی مسکن می توانند بهترین برنامه های درمانی را نیز مختل کنند. اکنون یک مطالعهٔ بلندمدت به رهبری پژوهشگران مرکز دیابت جاسلین نشان داده است که جراحی متابولیک باریاتریک در کنترل قند خون و وزن، نسبت به درمان دارویی و مداخلات سبک زندگی، حتی در شرایط آسیب پذیری اجتماعی، مؤثرتر است. این پژوهش در Annals of Internal Medicine منتشر شده است.
دکتر مری الیزابت پتی، پژوهشگر ارشد جاسلین و استاد پزشکی دانشکده پزشکی هاروارد، می گوید: «مطالعهٔ تصادفی سازی شدهٔ ما امکان بررسی تأثیر محرومیت اجتماعی بر مقایسهٔ اثربخشی جراحی در برابر درمان دارویی را فراهم کرد. برتری چشمگیر جراحی نسبت به درمان دارویی، هم در جمعیت های با آسیب پذیری اجتماعی بالا و هم پایین، در طولانی مدت مشاهده شد».
این یافته ها از تحلیل مطالعهٔARMMS‑T2D (ائتلاف کارآزمایی های تصادفی شدهٔ درمان دارویی در برابر جراحی متابولیک در دیابت نوع ۲) به دست آمده است؛ همکاری مهمی که داده های چهار کارآزمایی مستقل در آمریکا را برای مقایسهٔ اثربخشی بلندمدت جراحی متابولیک باریاتریک با درمان دارویی و سبک زندگی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲و چاقی تجمیع کرد. این مطالعه تا ۱۲سال ۲۶۲ شرکت کننده را پیگیری نمود و بزرگ ترین و طولانی ترین تحلیل از این نوع محسوب می شود(درمان دارویی شامل داروهای گیرندهٔ GLP‑1 بود، اما این مطالعه پیش از عرضهٔ نسخه های قوی تر این داروها انجام شده است).
دکتر جان کِروان، مدیر آزمایشگاه فیزیولوژی یکپارچه و پزشکی مولکولی مرکز پژوهشی پنیگتون، گفت:«ARMMS‑T2D بزرگ ترین و طولانی ترین مطالعهٔ مقایسهٔ جراحی متابولیک با درمان دارویی در دیابت نوع ۲ است و پیام روشنی دارد: جراحی، مزایای پایدار در کنترل قند خون و کاهش وزن ایجاد می کند، فارغ از وضعیت اجتماعی–اقتصادی بیمار. ما اکنون نشان داده ایم که جراحی متابولیک می تواند مسیر این بیماری را در جمعیت های متنوع تغییر دهد و این همان شواهدی است که بیماران و پزشکان برای تصمیم گیری نیاز دارند».
عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت به طور فزاینده ای به عنوان محرک های قدرتمند پیامدهای بیماری های مزمن شناخته می شوند. گزارش های قبلی این گروه پژوهشی نشان داده بود که جراحی باریاتریک نسبت به درمان دارویی، کنترل قند خون بهتری در بلند مدت ایجاد می کند، با نرخ های بالاتر بهبود دیابت و نیاز کمتر به دارو. محققان در این مطالعهٔ جدید بررسی نمودند که آیا آسیب پذیری اجتماعی- بر اساس عواملی مانند درآمد، تحصیلات و وضعیت مسکن- بر پاسخ بیماران به هر روش درمانی تأثیر می گذارد یا خیر.
دکتر پتی و همکارانش، شرکت کنندگان را بر اساس شاخص محرومیت منطقه ای(Area Deprivation Index) که عواملی مانند درآمد، تحصیلات، مسکن و اشتغال را در سطح محله در نظر می گیرد، طبقه بندی کردند. آن ها دریافتند که جراحی متابولیک باریاتریک در هر دو گروه با آسیب پذیری بالا و پایین، بهبود بیشتری در کنترل قند خون و کاهش وزن نسبت به درمان دارویی و سبک زندگی ایجاد می کند.
این یافته ها می تواند بر نحوهٔ مشاورهٔ پزشکان به بیماران و تخصیص منابع در سیستم های سلامت تأثیر بگذارد. اگرچه جراحی در تمام گروه های اجتماعی–اقتصادی نتایج بهتری ایجاد کرد، اما بیماران آسیب پذیر همچنان کنترل قند خون ضعیف تر و کاهش وزن کمتری نسبت به افراد دارای شرایط اجتماعی بهتر، داشتند. پژوهشگران تاکید کردند که در مطالعات آینده باید بررسی کنند چرا این تفاوت وجود دارد و آیا عواملی مانند ناامنی غذایی، سواد سلامت پایین، یا دسترسی محدود به دارو و فعالیت بدنی می توانند این فاصلهٔ نتایج را توضیح دهند یا خیر.
دکتر فیل شاوِر، مدیر مؤسسهٔ متامور در مرکز پژوهشی پنیگتون، گفت: «این مطالعه نقش قدرتمند جراحی متابولیک(باریاتریک) را در تغییر مسیر بلند مدت دیابت نوع ۲ برجسته نمود. همکاری ما با موسسه ی جاسلین و سایر مؤسسات در قالبARMMS‑T2D نشان می دهد که مداخلات جراحی نه تنها در کارآزمایی های دانشگاهی مؤثرند، بلکه می توانند در گروه های گستردهٔ بیماران نیز فواید معناداری ایجاد کنند و امید و سلامت بهتر را برای افرادی که بیشترین آسیب را از این بیماری می بینند، به همراه داشته باشند».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-02-bariatric-surgery-outperforms-medical-therapy.html